Uroczystości od 43 lat. Pamięci Bohaterów 1943 roku

W niedzielę przedstawiciele władz samorządowych, rodziny ofiar, harcerze, delegacje, poczty sztandarowe oraz mieszkańcy powiatu średzkiego, poznańskiego i wrzesińskiego zebrali się przy kapliczce i kamiennym kręgu upamiętniającym wydarzenia sprzed 83 lat, aby wspólnie uczcić pamięć okolicznych mieszkańców, którzy polegli w walce z okupantem. To miejsce było terenem działań żołnierzy AK we wrześniu 1943 roku. To właśnie w okolicy leśniczówki w nocy z 14 na 15 września wylądowały skrzynki z pomocą od aliantów. Był to pierwszy taki zrzut na terenie Wielkopolski w ramach akcji „Riposta”. Operacją na ziemi dowodził Komendant Średzkiego Inspektoratu Rejonowego Armii Krajowej porucznik Alfred Furmański. Załogę podstawowego zrzutowiska ,,Proso 2” stanowił oddział AK złożony z robotników leśnych pod dowództwem plutonowego Wawrzyńca Chałupki. W tym samym czasie załogę placówki zapasowej ,,Proso 1” stanowili żołnierze AK z Kostrzyna. Po otrzymaniu sygnału przygotowali się oni do odbioru zrzutu. Jednak samolot Halifax został zauważony przez hitlerowców, a zrzuty przejęte. W odwecie Niemcy aresztowali około 200 osób, a blisko 50 z nich zostało straconych. W okolicach miejsca zrzutu kilka miesięcy później zginął plutonowy Wawrzyniec Chałupka. „Poległ niepokonany” – brzmi napis na tablicy umieszczonej na kamieniu.

Patriotyczna uroczystość upamiętniająca zrzut broni i sprzętu dla wielkopolskich oddziałów Armii Krajowej organizowana jest począwszy od 1983 roku w trzecią niedzielę września w lesie w pobliżu Janowa, na leśnej polanie przy kapliczce z figurą Chrystusa Frasobliwego. W ubiegłym roku z inicjatywy Mariusza Filipa Grzesieckiego ze Stowarzyszenia Aktywności Twórczej „Róbmy Swoje” w siedzibie ZSA zorganizowano wystawę na której można było obejrzeć unikatowe pamiątki i fotografie, a także zaprezentowano spektakl teatralny w wykonaniu zespołu artystycznego uczniów ZSA w reżyserii Zuzanny Górskiej. W ramach wydarzenia odbyła się też prelekcja Bogdana Rowińskiego o Cichociemnych.

Galerią zdjęć autorstwa Jerzego Szymańskiego wracamy do roku 2013, kiedy to uroczyście obchodzono 70. rocznicę zrzutu. Podczas inscenizacji na janowskim niebie pojawił się samolot. Nie był to wprawdzie „Halifax”, lecz Antonow An-2, jednak nie zmieniło to przekazu.

Fot. Jerzy Szymański