Wspomnienie o „zatopionych” zbiorach Adama Grabiasa

Z REDAKCYJNEJ POCZTY

Notę biograficzną Adama Grabiasa przedstawiłem Państwu na łamach Głosu Powiatu Średzkiego w 2024 roku. Podzieliłem ją wtedy na dwie części. W pierwszej przypomniałem jego działalność społeczną, w drugiej skupiłem się na życiu rodzinnym. Dziś przypomnę jedynie, że ten wybitny Średzianin urodził się 9 grudnia 1923 roku w Środzie Wielkopolskiej, a zmarł 28 lutego 1996 roku w swym rodzinnym mieście. Był społecznikiem, kolekcjonerem, kronikarzem Środy, opiekunem zabytków, podróżnikiem, organizatorem wycieczek, prawą ręką proboszcza Kolegiaty, duszą towarzystwa i opoką rodziny. Słowem, był Człowiekiem Orkiestrą. Dziś przypomnę Państwu bardzo przykre, związane z jego kolekcjonerską działalnością, zdarzenie.

Państwo Grabiasowie mieszkali w kamienicy, która znajduje się w Środzie przy ulicy Kilińskiego 4. Przez wiele lat byli jej właścicielami. Wujek Adam to najbliższy kuzyn mojego ojca, dlatego czasami bywałem w jego mieszkaniu podczas rodzinnych uroczystości. To nie było zwykłe mieszkanie, to było prawdziwe muzeum, którym zarządzał kustosz – Adam Grabias. Nie sposób wymienić wszystkie pamiątki, które zgromadził w swoim domu. Wbrew pozorom nie były to tylko i wyłącznie pamiątki rodzinne. Znajdował się tam kawał historii Środy i niepodległego Państwa Polskiego. Nie wszystkie zbiory mieściły się w mieszkaniu, część z nich znajdowała się na strychu. Po śmierci Adama Grabiasa spadkobierczynią kamienicy została, mieszkająca w Stanach Zjednoczonych, jego córka Jolanta. W kwietniu 2011 roku na ostatniej kondygnacji budynku doszło do pożaru. W wyniku tego zdarzenia budynek uległ znacznemu zniszczeniu. Woda, której używano podczas akcji gaśniczej przeniknęła do mieszkania Państwa Grabiasów. Duża część bezcennych zbiorów uległa uszkodzeniu. Konsekwencje tego żywiołu udokumentował Henryk Łukaszewski, kuzyn Adama Grabiasa.

Niedawno, wśród rodzinnych pamiątek, natknąłem się na kilka zdjęć, które mój ojciec zrobił dokładnie 27 kwietnia 2011 roku, tuż po ugaszonym pożarze części budynku, znajdującego się przy ulicy Kilińskiego 4 w Środzie. Widać na nich zacieki na ścianach oraz wodę zgromadzoną na podłodze i w porcelanowych talerzach. Zdjęcia, które postanowiłem Państwu pokazać są w moim archiwum jedynymi, które przedstawiają mieszkanie-muzeum wraz ze znajdującymi się w nim pamiątkami. Niestety nie wiem co się z nimi stało. Z pewnością wiedzę na ten temat mają córki Adama Grabiasa Jolanta i Małgorzata.

W domu pana Adama Grabiasa gościło mnóstwo osób. Nie tylko ze Środy, ale z wielu odległych zakątków Polski. Ufam, że prezentowane tu fotografie przywołają pamięć o Gospodarzu tego unikatowego, domowego muzeum.

                                                                     Paweł Łukaszewski

::news{"type":"see-also","item":"18452"}

::news{"type":"see-also","item":"18513"}