Gmina zastanawia się nad gruntowną renowacją i ponownym wyeksponowaniem pomnika Matki Boskiej. Obiekt ten, będący wyjątkowym wotum dziękczynnym mieszkańców za przeżycie tragicznych wydarzeń II wojny światowej, stanowi cenny dokument lokalnej historii i dawnych, niezrealizowanych planów urbanistycznych miejscowości.

Projekt z lat okupacji

Inicjatywa powstania monumentu zrodziła się wśród mieszkańców Środy jako symboliczne wotum za ocalenie życia i zdrowia w czasie II wojny światowej. Głównymi fundatorami całego przedsięwzięcia byli Bronisława i Stanisław Machajewscy. Według zachowanego do dziś kosztorysu, rzeźba miała zostać wykonana z trwałego żelbetu imitującego piaskowiec w kolorze beżowym. Projekt przygotował rzeźbiarz Bazyli Wojtowicz, a samą realizację powierzono poznańskiemu zakładowi mistrza kamieniarsko-rzeźbiarskiego Nikodema Drzewieckiego. Całkowity koszt prac, obejmujący fachowe wykonanie, transport i montaż, oszacowano wówczas na znaczną kwotę 105 000 złotych. Do celów prezentacyjnych przygotowano miniaturowy pomnik w skali 1:40, który przez kolejne dziesięciolecia znajdował się w posiadaniu średzkiej kolegiaty.

Trudności powojenne

Pierwotnie figura miała zostać ustawiona na plantach i poświęcona 5 października 1947 roku. Realizację tych ambitnych planów uniemożliwiła jednak nieprzychylność ówczesnych władz państwowych oraz niefortunne zaginięcie dokumentacji pozwalającej na jej wystawienie. Termin przesuwano w czasie, aż do roku 1950, kiedy to ogłoszenie dogmatu o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny przez papieża Piusa XII stało się impulsem do ponownego podjęcia tematu. Ostatecznie jednak na plantach – w miejscu, gdzie dziś znajduje się fontanna, ten okazały dwunastometrowy monument nigdy nie stanął.

Odnalezienie i zabezpieczenie

Makieta pomnika przez długie lata była eksponowana przy kolegiacie. Została stamtąd usunięta podczas prac remontowych prowadzonych na terenie przykościelnym. Przez kilka lat obiekt znajdował się na terenie prywatnej firmy, gdzie był bezpośrednio narażony na szkodliwe działanie czynników atmosferycznych. Dzięki interwencji pracowników urzędu miejskiego, makieta została odnaleziona i zabezpieczona przez gminę. Aktualnie znajduje się na terenie Zakładu Gospodarki Komunalnej i czeka na dalsze dyspozycje. Stan techniczny oryginału jest oceniany jako zły, co wymaga podjęcia pilnych i specjalistycznych prac konserwatorskich, które umożliwią jej ponowne ukazanie i udostępnienie mieszkańcom. Czas działa tylko na niekorzyść struktury betonu.

Nowa lokalizacja

Włodarze miasta, w porozumieniu z burmistrzem, rozważają nowe miejsce dla tej historycznej figury. Proponowaną lokalizacją jest park przy szpitalu, w bezpośrednim sąsiedztwie kaplicy. Umieszczenie makiety w przestrzeni publicznej ma być formą upamiętnienia woli dawnych mieszkańców Środy oraz ważnym przypomnieniem o historii, która przez długie lata pozostawała jedynie w sferze planów i archiwalnych zapisów dokumentalnych. Będzie to godny finał tej wieloletniej tułaczki.