Od lewej adwokat Artur Pięta i adwokat Piotr Sieńko, partnerzy zarządzający Kancelarią Adwokacką Sieńko Pięta i Partnerzy w Poznaniu.
Polskie prawo przewiduje różne rodzaje i typy zakładów karnych, a warunki odbywania kary pozbawienia wolności mogą istotnie różnić się w zależności od klasyfikacji skazanego. Czym różni się zakład karny typu zamkniętego, półotwartego i otwartego, jak ustala się, do którego zakładu karnego trafi skazany, i czy można przejść z zakładu zamkniętego do półotwartego lub otwartego? Wyjaśniamy też, jak od typu zakładu zależą praca poza zakładem, widzenia i przepustki.
Orzeczenie kary pozbawienia wolności nie oznacza, że każdy skazany trafia do zakładu karnego na takich samych zasadach. Polskie prawo przewiduje bowiem różne rodzaje i typy zakładów karnych, a warunki odbywania kary mogą istotnie różnić się w zależności od klasyfikacji skazanego.
Dla osoby odbywającej karę szczególne znaczenie ma przede wszystkim rozróżnienie pomiędzy zakładem karnym typu zamkniętego, półotwartego i otwartego. Od typu zakładu zależy m.in. zakres swobody poruszania się, możliwość podejmowania pracy poza zakładem, częstotliwość widzeń czy możliwość korzystania z przepustek.
Karę pozbawienia wolności wykonuje się, z zastrzeżeniem szczególnej regulacji dotyczącej matek sprawujących opiekę nad dzieckiem, w następujących rodzajach zakładów karnych:
Są to rodzaje zakładów karnych. Niezależnie od tego każdy z wymienionych zakładów może być zorganizowany jako zakład typu zamkniętego, półotwartego albo otwartego.
Zakład typu zamkniętego charakteryzuje się najwyższym stopniem izolacji spośród podstawowych typów zakładów karnych.
Zgodnie z art. 90 k.k.w. cele mieszkalne mogą być otwierane w porze dziennej przez określony czas, jeżeli pozwalają na to względy bezpieczeństwa. Ruch skazanych po terenie zakładu odbywa się w sposób zorganizowany i pod dozorem.
Istotne ograniczenia dotyczą również pracy i kontaktów ze światem zewnętrznym. Skazani mogą być zatrudniani poza terenem zakładu, ale w pełnym systemie konwojowania. Nauczanie oraz zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowe organizowane są na terenie zakładu.
W zakładzie typu zamkniętego skazany ma również prawo do dwóch widzeń w miesiącu, przy czym za zgodą dyrektora mogą one zostać wykorzystane jednorazowo. Widzenia podlegają nadzorowi administracji, a rozmowy mogą być kontrolowane.
Nie oznacza to jednak, że każdy skazany przebywający w zakładzie zamkniętym podlega identycznym ograniczeniom. Przepisy przewidują bowiem możliwość indywidualnego kształtowania warunków odbywania kary.
Kodeks karny wykonawczy wskazuje również kategorie skazanych, których co do zasady osadza się w zakładzie typu zamkniętego. Są to:
Do zakładu typu zamkniętego mogą trafić też inne osoby, których właściwości i warunki osobiste, sposób życia przed popełnieniem przestępstwa, zachowanie po dokonaniu przestępstwa, negatywna ocena postawy i zachowania w areszcie śledczym, względy bezpieczeństwa zakładu albo inne szczególne okoliczności wskazują, że należy wobec nich wykonywać karę w warunkach zwiększonej izolacji i zabezpieczenia.
Zakład typu półotwartego zapewnia skazanemu większy zakres swobody niż zakład zamknięty, przy jednoczesnym zachowaniu określonych mechanizmów kontroli.
Zgodnie z art. 91 k.k.w. cele mieszkalne pozostają otwarte w porze dziennej, natomiast w porze nocnej mogą być zamykane. Skazani mogą poruszać się po terenie zakładu karnego w czasie i miejscach ustalonych w porządku wewnętrznym.
Znacznie większe możliwości dotyczą również zatrudnienia. Skazany może pracować poza terenem zakładu w systemie zmniejszonego konwojowania albo bez konwojenta, w tym na pojedynczym stanowisku pracy. Możliwe jest też uczestniczenie poza zakładem w nauczaniu, szkoleniu i zajęciach terapeutycznych, a także - na określonych zasadach - w zajęciach kulturalno-oświatowych i sportowych.
Skazany ma prawo do trzech widzeń w miesiącu, które za zgodą dyrektora mogą zostać połączone. Widzenia podlegają nadzorowi administracji zakładu, która ma także możliwość kontrolowania rozmów.
Istotną różnicą są przepustki. W zakładzie zamkniętym zwykłych przepustek nie ma, wyjście jest możliwe m.in. jako nagroda (art. 138 § 1 pkt 8 k.k.w.). W zakładzie typu półotwartego przepustka może być udzielona nie częściej niż raz na dwa miesiące, łącznie na okres nieprzekraczający 14 dni w roku.
Najmniejszy stopień izolacji spośród podstawowych typów zakładów karnych występuje w zakładzie typu otwartego.
Zgodnie z art. 92 k.k.w. cele mieszkalne pozostają otwarte przez całą dobę. Skazanych zatrudnia się przede wszystkim poza terenem zakładu, bez konwojenta, na pojedynczych stanowiskach pracy.
Możliwe jest również uczestniczenie poza zakładem w nauczaniu, szkoleniu oraz zajęciach terapeutycznych. Skazani mogą także uczestniczyć w organizowanych poza zakładem zajęciach kulturalno-oświatowych i sportowych oraz innych zajęciach i imprezach.
Skazany może korzystać z nieograniczonej liczby widzeń, jednak i w tym przypadku mogą one podlegać nadzorowi.
W zakładzie typu otwartego przepisy przewidują możliwość udzielania przepustek nie częściej niż raz w miesiącu, łącznie na okres nieprzekraczający 28 dni w roku.
Nie istnieje zasada, zgodnie z którą każdy skazany za określone przestępstwo automatycznie trafia do konkretnego typu zakładu karnego.
Decydujące znaczenie ma klasyfikacja skazanego. Dokonuje się jej w celu stwarzania warunków sprzyjających indywidualnemu postępowaniu ze skazanymi, zapobieganiu szkodliwym wpływom skazanych zdemoralizowanych oraz zapewnieniu skazanym bezpieczeństwa osobistego, wyboru właściwego systemu wykonywania kary, rodzaju i typu zakładu karnego oraz rozmieszczenia skazanych wewnątrz zakładu karnego.
Przy klasyfikacji bierze się pod uwagę w szczególności:
Tak, klasyfikacja skazanego nie musi pozostać niezmienna przez cały okres wykonywania kary.
Zgodnie z art. 89 § 1 k.k.w., jeżeli postawa i zachowanie skazanego za tym przemawiają, przenosi się go z zakładu typu zamkniętego do zakładu typu półotwartego lub otwartego. Analogiczna zasada dotyczy przejścia z zakładu półotwartego do otwartego.
Jednocześnie negatywna ocena postawy lub zachowania skazanego, a także względy bezpieczeństwa mogą skutkować przeniesieniem do zakładu o większym stopniu izolacji.
W przypadku skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności ustawodawca wprowadził dodatkowe ograniczenia. Do zakładu typu półotwartego może on zostać przeniesiony po odbyciu co najmniej 20 lat kary, a do zakładu typu otwartego - po odbyciu co najmniej 25 lat, przy spełnieniu pozostałych warunków określonych w ustawie.
W sprawach penitencjarnych znaczenie ma wiele okoliczności, m.in. dotychczasowy przebieg odbywania kary, zachowanie skazanego, jego sytuacja rodzinna i zawodowa, stan zdrowia, czas pozostały do odbycia kary czy sposób realizowania indywidualnego programu oddziaływania.
Masz problem dotyczący typu zakładu karnego, przeniesienia do innej jednostki albo innych praw związanych z wykonywaniem kary? Kancelaria Adwokacka Sieńko Pięta i Partnerzy Adwokat Poznań może pomóc w ocenie sytuacji i podjęciu odpowiednich działań prawnych.
Prowadzimy również sprawy mieszkańców Środy Wielkopolskiej i okolic, więcej informacji na stronie adwokat Środa Wielkopolska.
Autor: adwokat Piotr Sieńko
Adwokat Izby Adwokackiej w Poznaniu, partner w Kancelarii Adwokackiej Sieńko Pięta i Partnerzy. Zajmuje się prawem karnym, w tym karnym skarbowym, gospodarczym i wojskowym, oraz prawem upadłościowym.
Brak komentarza, Twój może być pierwszy.
Dodaj komentarz
Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu glospowiatusredzkiego.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz