Czym różni się dywan wełniany od syntetycznego w codziennym użytkowaniu

Dywan wełniany i dywan syntetyczny różnią się na co dzień przede wszystkim reakcją na nacisk, wodę, tłuste zabrudzenia, suche powietrze i środki czyszczące. Wełna lepiej wraca do kształtu i wolniej łapie brud. Włókna syntetyczne łatwiej znoszą wilgoć, mocniejsze czyszczenie i intensywny ruch. Wygląd w sklepie tych różnic nie zdradza.

Pod nazwą „dywan syntetyczny” kryje się kilka tworzyw o odmiennych właściwościach. Najczęściej jest to polipropylen, poliamid albo poliester, rzadziej akryl. Skład runa ma w mieszkaniu największe znaczenie w ośmiu sytuacjach.

1. Nacisk mebli i ruch w przejściach

Włókno wełny jest naturalnie skręcone i sprężyste. Runo wełniane po zdjęciu obciążenia w dużej mierze wraca więc do pierwotnej wysokości. Wgniecenia po nogach stołu czy fotela w wełnie zwykle dają się podnieść po zwilżeniu runa i przeczesaniu go palcami. Na trasie od drzwi do kanapy wełna długo zachowuje jednolity wygląd.

Wśród syntetyków najlepiej zachowuje się poliamid, stosowany często w wykładzinach do miejsc o dużym ruchu. Polipropylen i poliester są miękkie w dotyku, ale ich runo szybciej się kładzie. Na ścieżkach przejścia pojawia się wtedy wyraźniejszy, spłaszczony pas, którego nie da się już podnieść szczotką.

2. Plamy z wody, soku i tłuszczu

Wełna ma łuskowatą powierzchnię włókna, po której rozlany płyn przez pierwsze chwile spływa, zanim wsiąknie. Szybko zebrana herbata czy woda zwykle nie zostawiają na niej śladu. Słabym punktem wełny są barwniki spożywcze i napoje o intensywnym kolorze. Włókno białkowe przyjmuje je podobnie jak farbę w farbiarni.

Polipropylen barwiony w masie, czyli z pigmentem dodanym do tworzywa przed wytłoczeniem włókna, praktycznie nie chłonie plam wodnych. Ma za to powinowactwo do tłuszczu. Tłusty brud z podeszew i ślady po jedzeniu wiążą się z nim trwalej niż z wełną. Jasny dywan polipropylenowy w jadalni szybciej więc szarzeje na trasach przejścia.

3. Pranie i środki czyszczące

Wełna źle znosi silnie zasadowe detergenty, wybielacze z chlorem i gorącą wodę połączoną z tarciem. Takie czyszczenie osłabia włókno, a przy mocnym szorowaniu runo może się filcować i tracić strukturę. Do wełny stosuje się letnią wodę, środki o obojętnym odczynie i delikatne odsączanie zamiast pocierania.

Dywany syntetyczne tolerują szerszy wybór środków, a mniejsze egzemplarze bywają przystosowane do prania w pralce. O dopuszczalnej temperaturze i metodzie decyduje zawsze etykieta producenta. Polipropylen, poliamid i poliester to tworzywa termoplastyczne. Zbyt gorące żelazko, suszarka czy parownica przyłożona blisko mogą trwale stopić końcówki runa.

4. Wilgoć w przedpokoju, kuchni i łazience

Wełna potrafi wchłonąć sporo pary wodnej, nie sprawiając wrażenia mokrej. Mocno zalany dywan wełniany schnie jednak długo, a w trakcie schnięcia wydziela wyczuwalny zapach mokrej wełny. Przy spodzie z juty nadmiar wody może dodatkowo wyciągnąć na wierzch brązowe zacieki.

Polipropylen wody prawie nie chłonie i szybko wysycha. Dlatego dywaniki do przedpokoju, kuchni i na balkon częściej powstają z tego tworzywa niż z wełny. W łazience równie ważna jest warstwa spodnia. Nieprzepuszczalny podkład zatrzymuje wilgoć przy podłodze nawet pod szybko schnącym runem.

5. Elektryzowanie w sezonie grzewczym

Ładunek elektrostatyczny powstaje przy tarciu podeszwy o runo i narasta wraz ze spadkiem wilgotności powietrza. Poliamid i poliester łatwiej się elektryzują przy suchym powietrzu, dlatego część wykładzin i dywanów z tych włókien dostaje wykończenie antystatyczne. Wełna zatrzymuje w sobie wilgoć i elektryzuje się słabiej. Przy bardzo suchym powietrzu także ona potrafi jednak dać odczuwalny impuls przy dotknięciu klamki.

6. Pierwsze tygodnie po rozłożeniu

Nowy dywan wełniany, zwłaszcza tuftowany, przez pierwsze tygodnie gubi krótkie włókna, które zostają w odkurzaczu i na skarpetach. To luźne fragmenty przędzy pozostałe po produkcji i z każdym odkurzaniem jest ich mniej. Dywany syntetyczne z włókien ciągłych gubią ich zwykle mniej, natomiast poliester i akryl bywają skłonne do mechacenia.

Nowy dywan z klejonym spodem, niezależnie od włókna runa, może przez kilka dni wydzielać zapach. Słabnie on przy regularnym wietrzeniu pokoju.

7. Żar, iskry i słońce

Wełna zapala się trudno i w kontakcie z żarem zwykle zwęgla się punktowo. Włókna syntetyczne pod wpływem wysokiej temperatury miękną i topią się, a stopione miejsce twardnieje w grudkę. Ma to znaczenie przed kominkiem, przy piecyku i przy grillu elektrycznym na balkonie.

Na stale nasłonecznionym pasie przy oknie płowieje każde barwione włókno. Polipropylen barwiony w masie trzyma kolor w całym przekroju włókna, więc blaknie wolniej niż wełna barwiona po przędzeniu.

8. Mole i przechowywanie

Larwy moli i skórników żywią się keratyną, białkiem budującym wełnę. Najbardziej narażone są fragmenty ciemne i rzadko poruszane – runo pod kanapą, pod łóżkiem i dywan zwinięty na lato w piwnicy. Ryzyko ogranicza regularne odkurzanie tych miejsc. Pomaga też przechowywanie dywanu czystego, suchego i owiniętego w przewiewny materiał. Włókna syntetyczne nie są dla tych owadów pokarmem.

Który materiał do którego pomieszczenia

Dobór materiału sprowadza się do tego, co w danym pomieszczeniu dzieje się najczęściej.

Skład runa podaje etykieta albo karta produktu. Mieszanki, na przykład wełny z poliamidem, łączą cechy obu grup w proporcji zależnej od udziału włókien. Wybór ułatwia katalog, w którym dywany sąsiadują z innymi tekstyliami do tego samego pokoju. W ten sposób ułożono kategorię tekstyliów i dywanów w katalogu Galerii Wnętrz Domar, pod adresem https://domar.pl/kategorie/tekstylia-dywany/. Dywan da się wtedy od razu zestawić kolorem i fakturą z zasłoną oraz poduszkami, z którymi znajdzie się w jednym wnętrzu.

Rzadko da się powiedzieć, czy lepsza jest wełna, czy syntetyk w ogóle. Da się natomiast ocenić, który materiał lepiej zniesie konkretne miejsce w mieszkaniu. Chodzi o ciężar mebli w salonie, wodę w przedpokoju, tłuszcz w jadalni albo kilka miesięcy w zwiniętym rulonie.