Sąsiedzi dali radę, Środa bez wody. Czas na kontrolę

Fale upałów odnotowane w ostatnich dniach czerwca wymusiły gwałtowny wzrost zapotrzebowania na wodę w całym regionie. Sytuacja ta stała się testem wydajności dla lokalnych przedsiębiorstw wodociągowych oraz systemów zarządzania kryzysowego w poszczególnych gminach. Dane zebrane z sąsiednich powiatów przez naszą redakcję pokazują jednak wyraźną dysproporcję w stabilności działania infrastruktury.

Podczas gdy mieszkańcy Środy oraz okolicznych miejscowości takich jak Janowo, Mączniki i Zielniki mierzyli się z kilkugodzinnymi, powtarzalnymi wyłączeniami sieci w godzinach nocnych, sąsiednie przedsiębiorstwa utrzymały ciągłość zasilania.

Szczegółowe bilanse wodne pozyskane przez redakcję w trybie dostępu do informacji publicznej przedstawiły między innymi Śremskie Wodociągi, które zarządzają pięcioma stacjami uzdatniania wody. Porównanie okresu zwiększonego poboru od 23 do 29 czerwca z wcześniejszym tygodniem wykazuje tam również obciążenie urządzeń, które nie przełożyło się jednak na jakiekolwiek przerwy w dostawach dla odbiorców. Na głównej stacji uzdatniania w Śremie średnie dobowe tłoczenie wody w okresie od 16 do 22 czerwca wynosiło 6818,1m3. W tygodniu upałów średnia ta wzrosła do poziomu 8499m3 na dobę, co stanowi skok zapotrzebowania o 24,6%. W najtrudniejszym momencie, który przypadł na dzień 27 czerwca, stacja w Śremie wtłoczyła do sieci 8852m3 wody w ciągu jednej doby, czyli o 29,8% więcej niż wynosiła średnia z wcześniejszego okresu. Maksymalny pobór godzinowy na tym obiekcie zarejestrowano 28 czerwca, kiedy system podał do sieci 630,3m3 wody na godzinę, podczas gdy najwyższe godzinowe zużycie w tygodniu poprzedzającym wynosiło 486,6m3.

Podobne trendy wzrostowe, wskazujące na masowe podlewanie trawników i napełnianie basenów, zanotowały mniejsze obiekty wodociągowe na terenie ziemi śremskiej. Stacja uzdatniania w Nochowie zwiększyła średnią dobową produkcję z poziomu 619,5m3 do 843,1m3, co oznacza wzrost o 36,1%. Maksymalne dobowe zapotrzebowanie w Nochowie wystąpiło 27 czerwca i osiągnęło wartość 924,3m3, a maksymalny pobór godzinowy w okresie kryzysowym skoczył z 45,3 do 61,5m3 na godzinę. Z kolei stacja w miejscowości Gaj odnotowała wzrost średniej dobowej produkcji z poziomu 756 do 886,5m3 na dobę, co daje zmianę o 17,3%, przy czym rekordowe dobowe tłoczenie wyniosło tam 1021,3m3. Wyraźny wzrost obciążenia sieci zarejestrowała również stacja uzdatniania w Dąbrowie, gdzie średnia dobowa ilość wody wtłoczonej do sieci wzrosła z poziomu 472,4m3 do wartości 582,3m3 na dobę. Pomimo skumulowanego obciążenia technicznego, systemy pompowe oraz rezerwy zgromadzone w zbiornikach retencyjnych w Śremie i okolicach utrzymały stabilne ciśnienie w sieci przez całą dobę.

Z identycznym wyzwaniem technologicznym poradziło sobie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Gnieźnie, które także odpowiedziało na zapytanie prasowe. Udostępnione statystyki pokazują, że w czasie fali upałów pobór wody przez mieszkańców wzrósł w każdej strefie dobowej. W godzinach porannych od godziny 6:00 do 12:00 średnie zużycie wody w Gnieźnie wzrosło z poziomu 569m3 do wartości 747m3 na godzinę, co stanowi skok o 31,3%. W porze popołudniowej oraz wieczornej, obejmującej godziny od 12:00 do 23:00, czyli w momencie największego dziennego obciążenia sieci, zapotrzebowanie skoczyło z poziomu 620m3 do 870m3 na godzinę, czyli o 40,3%. Najwyższy wzrost procentowy, wynoszący aż 58%, Gniezno odnotowało w godzinach nocnych od godziny 23:00 do 6:00, kiedy pobór wody wzrósł z poziomu 262 do 414m3 na godzinę. Dwa niezależne miejskie wodociągi działające na terenie Gniezna pokryły to zapotrzebowanie bez konieczności redukcji ciśnienia w sieci i bez jakichkolwiek postojów technologicznych stacji uzdatniania. Wydajność systemów w Gnieźnie pozwoliła na zabezpieczenie potrzeb bytowych ludności w trybie ciągłym.

Trzecim punktem odniesienia w prowadzonym badaniu porównawczym jest sytuacja we Wrześni, gdzie dysproporcja między normą a stanem kryzysowym była najbardziej drastyczna. W tym mieście zużycie wody w momentach krytycznych było średnio od 3 do 3,5 raza większe niż w standardowe dni letnie. Średnia godzinowa produkcja tamtejszej stacji uzdatniania wynosi zazwyczaj 220m3, natomiast w szczycie fali upałów osiągnęła poziom 680m3 na godzinę, co oznacza techniczny wzrost o 209,1%. Całkowita dobowa produkcja wody wzrosła we Wrześni z poziomu 5500m3 do wartości bliskiej 9000m3 na dobę, co daje skok o 63,6%. Przedsiębiorstwo wodociągowe we Wrześni przyznało, że odnotowano przejściowe spadki ciśnienia w godzinach wieczornych, jednak dotyczyły one wyłącznie terenów wiejskich mocno oddalonych od stacji uzdatniania, a sam zakład zdołał utrzymać ciągłość zasilania i całkowicie uniknął wyłączania sieci. Spółka WODKOM Kórnik wskazała natomiast na brak własnych ujęć i realizację zaopatrzenia poprzez zakupy hurtowe, co także nie wygenerowało przestojów.

Bezpośrednie zestawienie tych danych z sytuacją w Środzie uwypukla techniczną przyczynę powstałego kryzysu. Maksymalne możliwości technologiczne stacji uzdatniania wody przy ulicy Kórnickiej wynoszą 200m3 wody na godzinę. Tymczasem popołudniowe oraz wieczorne zużycie w Środzie w dniach upałów sięgało od 350 do 420m3 na godzinę. Oznacza to, że zapotrzebowanie mieszkańców przekraczało realną wydajność produkcyjną zakładu od 75% do 110%. Magazynowane w zbiornikach rezerwy sieciowe wyczerpywały się regularnie przed godziną 22:00, co zmuszało Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej, Wodociągów i Kanalizacji do całkowitego zamykania odpływu ze stacji w celu ponownego napełnienia zbiorników retencyjnych, aż do godzin porannych. W tym samym czasie sąsiednie miasta dysponowały rezerwami sprzętowymi i projektowymi zdolnymi pokryć wielokrotne wzrosty poboru wody. Analiza danych może sugerować, że powodem braku wody w Środzie nie były wyłącznie wysokie temperatury, jak na ten moment donosi oficjalne stanowisko spółki, ale brak odpowiedniego zaplecza infrastrukturalnego, które w sąsiednich powiatach zniosło letnie obciążenie sieci podczas upałów.

W odpowiedzi na narastający kryzys i niezadowolenie społeczne mieszkańców, oficjalne oświadczenie po zaistniałej sytuacji wydał burmistrz Piotr Mieloch, który w swoim piśmie poinformował o zobowiązaniu zarządu spółki wodociągowej do ciągłego raportowania stanu sieci oraz zapowiedział przeprowadzenie kompleksowej kontroli, która ma wyjaśnić przyczyny problemów technicznych i bardzo wysokiego zużycia. Redakcja Głosu Powiatu Średzkiego będzie na bieżąco monitorować realizację tych zapowiedzi. Z informacji, które również pozyskaliśmy formalne skargi oraz petycja o przeprowadzenie niezależnego audytu trafiły już do struktur samorządowych. Mieszkańcy domagają się także weryfikacji wieloletniego planu rozwoju sieci pod kątem rzeczywistego przyrostu liczby odbiorców w nowo powstałych strefach mieszkaniowych, które jak można zaobserwować, szybko powstają w granicach miasta.