W całej Polsce trwa wielkie liczenie schronów. Wśród nich są zarówno budowle ochronne zbudowane dla potrzeb cywilnych, jak i miejsca mogące służyć jako punkty doraźnego schronienia. Ich inwentaryzacją, z polecenia MSWiA, zajęła się straż pożarna. W teren ruszyli także średzcy strażacy.

Na początku kwietnia Rządowe Centrum Bezpieczeństwa opublikowało materiał „Bądź gotowy – poradnik na czas kryzysu i wojny”. W poradniku można przeczytać, że w przypadku wystąpienia zagrożenia należy udać się w najbezpieczniejsze miejsce w budynku – najlepiej schronić się w pomieszczeniu z dala od okien i drzwi. Dlaczego nie poradzono, aby udać się do schronu? Wiadomo, że takich obiektów w Polsce praktycznie nie ma. Prawo nie precyzuje definicji schronu. Nie ma też żadnych przepisów dotyczących ich budowy i eksploatacji. Istnieją jedynie stare obiekty, które niejednokrotnie zostały przebudowane i służą do innych celów, niż schronienie. Część z nich to pozostałości działań wojennych, a najwięcej podobnych obiektów powstało we wczesnych latach PRL-u.

Na początku października wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Maciej Wąsik poinformował, że wszystkie powiatowe komendy straży pożarnej w Polsce otrzymały polecenie przeprowadzenia inwentaryzacji schronów i miejsc schronienia. Jednocześnie zauważył on, że w kraju takich obiektów jest około 62 tysiące i mogą one dać schronienie zaledwie trzem procentom ludności zamieszkującej Polskę. Dodał też, że w województwie dolnośląskim jest 1450 schronów. Co ciekawe, z ust wiceministra padło wówczas stwierdzenie, że w województwie wielkopolskim takich obiektów nie ma wcale. Przyjrzeliśmy się bliżej temu zagadnieniu. Okazuje się, że w Poznaniu jest około 650 schronów i ukryć przeciwlotniczych. Ich lokalizację można odszukać za pomocą Portalu Systemu Informacji Przestrzennej Miasta Poznania. Większość to schrony w podziemiach biurowców, szkół i budynków użyteczności publicznej. Są też schrony wolnostojące, czy np. pod chodnikiem na ul. Hetmańskiej.

Być może, w związku z działaniami zbrojnymi u naszych sąsiadów, przepisy dotyczące budowy i eksploatacji schronów zostaną prawnie uregulowane. Na tę chwilę nie ma obowiązku budowania podobnych obiektów. Wiadomo, że istniejące schrony mają w dużej mierze wartość muzealną, a nowe nie powstają. Większość ludności, w razie nagłego wystąpienia zagrożenia, będzie musiało szukać schronienia gdzie indziej. W schrony i miejsca doraźnego schronienia można przekształcać istniejące już budynki. To władze gminy powinny zagwarantować mieszkańcom możliwość podstawowej ochrony przed ostrzałem czy spadającym gruzem. Do adaptacji na ten cel nadają się np. piwnice, dlatego strażacy przeprowadzają inwentaryzację budynków mogących pełnić funkcje ochronne, w pierwszej kolejności kontrolując obiekty podpiwniczone.

Już w połowie października niektórych mieszkańców Środy mógł zdziwić widok strażaków w piwnicach bloków. O początkach kontroli informowaliśmy wtedy na łamach GPŚ. Kontrolowane były budynki na os. Jagiellońskim i przy ul. 20 Października. To proces długotrwały. - Staramy się codziennie zinwentaryzować 3-4 obiekty. Strażacy mają w trakcie służby wiele innych zajęć. Są akcje ratownicze, gaśnicze czy szkolenia, a obiektów do skontrolowania może być w powiecie nawet 500 – usłyszeliśmy w Komendzie Powiatowej PSP w Środzie. Lista budynków przeznaczonych do kontroli jest na bieżąco tworzona z pomocą władz samorządowych czy spółdzielni mieszkaniowych. Strażacy pojawią się przede wszystkich w należących do spółdzielni budynkach wielorodzinnych, szkołach i miejscach użyteczności publicznej. - Do prywatnych domów nie wchodzimy- uspokajają.

Trudno na tę chwilę mówić o wynikach przeprowadzonych kontroli. Wiadomo, że wszystkie obiekty, które są sprawdzane, to nie są schrony lecz miejsca mogące posłużyć jako punkty doraźnego schronienia. - Jedyny schron, jaki mamy na naszym terenie, to obiekt przy ul. Mała Klasztorna. Tego obiektu nie ma w ewidencji gminnej. Widnieje on natomiast w wykazie, który otrzymaliśmy z Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego – usłyszeliśmy. Schron, o którym mówi oficer PSP, to stosunkowo małe podziemne pomieszczenie, znajdujące się na terenie dawnej „:Modeny”. Nie istnieje już wejście z podwórza, a dostęp możliwy jest jedynie z poziomu piwnicy.

Otwór wentylacyjny znajduje się na terenie należącym do pobliskiej parafii. Schron zbudowano z myślą o ochronie przed działaniem wybuchów bomb lotniczych i pocisków rakietowych. Nie wiadomo dokładnie, jaka jest jego wytrzymałość, dlatego trudno przewidzieć, jaką funkcję mógłby skutecznie pełnić w czasach współczesnych, gdyby doszło do zagrożenia.

Istnieją jednak obiekty zwane prowizorycznymi budowlami ochronnymi. Są to takie budynki, które dopiero w stanie zagrożenia doprowadza się do gotowości technicznej poprzez montaż niektórych instalacji czy wyposażenia. Taką rolę mogą pełnić kontrolowane przez strażaków piwnice. Dlatego strażacy sprawdzają metraż pomieszczeń, dostępność mediów, liczbę wyjść ewakuacyjnych, okien i hydrantów wewnętrznych. Kontrole przeprowadzają wyłącznie strażacy z JRG w Środzie oraz z Sekcji ds. Kontrolno-Rozpoznawczych PSP w Środzie. Inwentaryzacja obiektów może potrwać jeszcze nawet dwa miesiące. Strażacy uspokajają, że jest to działanie zlecone przez MSWiA i nie jest spowodowane wystąpieniem bezpośredniego zagrożenia. Działania prowadzone są „po cichu”, żeby nie wzbudzać niepotrzebnych niepokojów wśród społeczeństwa.